اصول پیشگیری از اعتیاد در میان کودکان و نوجوانان (کارکردها)

در برنامه های پیشگیری عوامل خطر و محافظت کننده چگونه مورد توجه قرار می گیرند؟

عوامل خطر و محافظت کننده اولین آماج برنامه های پیشگیرانه موثر در محیط های خانواده، مدرسه و جامعه اند. هدف از این برنامه ها تقویت عوامل محافظت کننده موجود یا ایجاد آن عوامل و کاهش یا حذف عوامل خطر در میان جوانان است. 

برنامه های پیشگیری اغلب برای دسترسی به جامعه هدف در محیط اولیه طراحی می شوند. اما در   سال های اخیر یافتن برنامه هایی برای هر گروه هدفی در محیط های متفاوت، از جمله، بکارگیری برنامه خانواده محور در مدرسه یا مسجد، رایج شده است.

علاوه بر محیط، برنامه های پیشگیری می توانند بر اساس مخاطبانی توصیف شوند که این برنامه ها برای آنها طراحی می شوند.

  • برنامه های عمومی برای کل جمعیت، از جمله، دانش آموزان مدارس طراحی می شوند.
  • برنامه های انتخابی برای گروه های در معرض خطر یا زیر گروه هایی از کل جامعه، از جمله، کسانی که عملکرد ضعیفی در مدرسه دارند یا بچه هایی که سوءمصرف مواد دارند، طراحی می شوند.
  • برنامه های مشخص شده برای کسانی که هم اکنون درحال تجربه سوءمصرف مواد اند، طراحی می شوند.

درخانواده

برنامه های پیشگیری می توانند از طریق آموزش مهارت های ارتباطی بهتر به والدین، سبک های انضباطی مناسب، اعمال قوانین محکم ومنسجم و رویکردهای مدیریت خانواده، عوامل محافظت کننده را در میان جوانان تقویت کنند. تحقیقات بر فواید ایجاد انضباط و قوانین با ثبات والدینی، صحبت با کودکان درباره مواد، نظارت بر فعالیت های فرزندان، شناخت دوستان آنها، درک مشکلات و دلمشغولی های فرزندان و شرکت داشتن در یادگیری آنها تاکید می کنند. اهمیت رابطه والد – فرزندی در دوره نوجوانی و بعد از آن تداوم می یابد.

در مدرسه

برنامه های پیشگیری درمدرسه، بر مهارت های اجتماعی و تحصیلی کودکان، ازجمله، بر ارتقاء، مناسبات همسالی، خویشتنداری، مهارت های مقابله ای و امتناع از مواد متمرکز است. برنامه های پیشگیری مدرسه محور در صورت امکان می بایست در برنامه های تحصیلی مدرسه ادغام شود، چراکه شکست تحصیلی شدیدا با سوءمصرف مواد در ارتباط است. برنامه های ادغام شده علائق دانش آموزان را نسبت به مدرسه تقویت می کنند و احتمال ترک تحصیل را در آنان کاهش می دهند. اکثر ابزار پیشگیری در مدرسه شامل اطلاعاتی درباره اصلاح بدفهمی های بسیاری از دانش آموزان نسبت به سوءمصرف مواد است. مداخلات دیگر برنامه های گسترده مدرسه ای را شامل می شود، این برنامه ها محیط مدرسه را بعنوان یک کل تحت تاثیر قرار می دهند. تمام این فعالیت ها می توانند در خدمت تقویت عوامل محافظت کننده علیه سوءمصرف مواد باشند.

  تحقیقات اخیر نسبت به گروه بندی جوانان پرخطر در مداخلات پیشگیرانه گروه همسالان هشدار می دهند. مشخص شده است که چنین گروه هایی پیامدهای منفی به بار می آورند، مثلا، بنظر می رسد که شرکت کنندگان رفتارهای سوءمصرف مواد یکدیگر را تقویت  می کنند.

درجامعه

کارکرد برنامه های پیشگیری در سطح جامعه از طریق مدنی، مذهبی، اعمال قانون و دیگر سازمان های حکومتی است تا هنجارهای ضد – مواد و رفتارهای حرفه ای اجتماعی را ارتقاء دهند. بسیاری برنامه ها اقدامات پیشگیری را در سرتاسر مجموعه ها، با ارسال پیام های منسجم از طریق مدرسه، محل کار، نهادهای مذهبی و رسانه ها هماهنگ می کنند. تحقیقات نشان می دهند که برنامه هایی که از طریق محیط های متعدد به جوانان ارائه می شوند، آثار قدرتمندی در هنجارهای جامعه دارند. برنامه های جامعه محور، همچنین عمدتا توسعه سیاست ها یا اعمال کنترل، اقدامات رسانه ای برای عموم مردم و برنامه های آگاهی دهنده وسیع اجتماعی را شامل می شود. برای مثال، یادآوری این نکته مهم است که اثر بخشی فراوان، برخی مداخلات رسانه ای بطور دقیق ساخت دهی و هدف گذاری شده به اثبات رسیده است.

اجزاءاصلی برنامه های پیشگیری مبتنی بر تحقیق چیست؟

کارایی برنامه های پیشگیری مبتنی بر تحقیق، در سال های اخیر، ثابت شده است. این برنامه ها در جوامع متعدد و محیط های متفاوت وسیعی با طیفی از جمعیت ها آزمایش شده اند ( مثلا، برنامه های خانواده محور در مدارس و کلیسا ها).

وقتی طراحان جامعه، برنامه های پیشگیری را برای تعیین تناسب آنها با نیازهای جامعه مرور می کنند، باید اجزاء اصلی برنامه های موثر مبتنی بر تحقیق را که در زیر آمده در نظر بگیرند.

  • ساختارــــ هر برنامه ای چگونه سازمان دهی و طراحی شده است؛
  • محتوا ـــــ اطلاعات، مهارت ها و راهبردها چگونه ارائه شده اند؛ و
  • پخش و تحویل ـــــ برنامه چگونه انتخاب یا هماهنگ و به اجرا گذاشته و در یک  جامعه خاص ارزیابی شده است.

هنگام هماهنگ کردن برنامه ها، مهم است که اجزای اصلی حفظ شود تا دست نخورده ماندن موثرترین بخش های برنامه تضمین گردد.

جدول صفحه 17 با ارائه نمونه ای از انواع برنامه، مثال هایی از اجزاء اصلی برنامه های پیشگیری تدارک دیده است ـــــ برای مثال، جامعه (عمومی)، مدرسه (انتخابی)، و خانواده (مشخص شده). اجزاء اصلی، بطورخلاصه در زیر توصیف شده اند.

ساختار

ساختار، نوع، مخاطب و محیط برنامه را مورد توجه قرار می دهد. مشخص شده است که چند نوع برنامه در پیشگیری از سوءمصرف مواد موثر اند. برنامه های مدرسه محور، اولین برنامه هایی بودند که ایجاد و آزمایش شدند، این برنامه ها از اولین رویکردها در دسترسی به همه کودکان بودند. کارآیی برنامه های خانواده محور در دسترسی به کودکان و خانواده های آنان در محیط های مختلف ثابت شده است. کارآیی برنامه های رسانه ای و کامپیوتری در دسترسی به مردم در سطح جامعه و فردی شروع به خودنمایی کرده است.

تحقیقات همچنین نشان می دهند که ترکیب دو برنامه یا بیشتر ، مانند برنامه های خانواده و مدرسه، می تواند موثرتر از برنامه های منفرد به تنهایی باشد. این برنامه ها را   برنامه هایی با اجزاء متعدد می نامند.

محتوا

محتوا از اطلاعات، مهارت ها، روش ها و خدمات تشکیل شده است. اطلاعات می تواند حاوی حقایقی درباره مواد و آثار آنها و همچنین قوانین و سیاست های دارویی باشد. برای مثال، در یک مداخله خانوادگی، والدین می توانند تعلیمات و اطلاعاتی دریافت کنند که تقویت کننده چیزی است که فرزندان آنان درباره آثار زیانبار مواد در برنامه پیشگیری مدرسه شان یاد می گیرند. این کار فرصت هایی را برای خانواده فراهم می کند تا درباره داروهای قانونی و غیرقانونی بحث کنند.

شواهدی دال بر اینکه دادن اطلاعات دارویی به تنهایی، مانع از سوءمصرف مواد شود، بدست نیامده است. ترکیب اطلاعات با مهارت ها، روش ها و خدمات نتایج موثرتری به بار می آورد. روش ها به تغییر مربوط می شوند، ازجمله، ایجاد و اعمال قوانین مربوط به سوءمصرف مواد در مدارس، خانه و درون جامعه. خدمات می تواند مشاوره و راهنمایی در مدرسه، مشاوره همسالان، خانواده درمانی و بهداشت روان را شامل شود. نظارت های والدینی را با آموزش قانون گذاری، روش هایی برای نظارت بر فعالیت های کودکان، تشویق به خاطر رفتارهای مناسب و انظباط های متعادل و منسجم که قوانین خانواده را اعمال می کند، می توان ارتقاء بخشید.

ارائه

ارائه شامل انتخاب یا انطباق و به اجرا گذاشتن برنامه است. جوامع سعی می کنند در طی فرایند انتخاب، برنامه های مبتنی بر تحقیق موثری را برای نیازهای جامعه منطبق کنند. هدایت یک مرور ساخت مند از برنامه های موجود می تواند به تعیین شکاف های باقی مانده کمک کند. این اطلاعات که راهنمای انتخاب برنامه های جدید مبتنی بر تحقیق اند، می توانند در طرح جامعه ادغام شوند.

منظور از انطباق، شکل دادن برنامه ای است که با نیازهای یک جمعیت خاص در محیط های متفاوت متناسب باشد. دانشمندان برنامه های مبتنی بر تحقیق بسیاری را جهت دستیابی به نیازهای جامعه انطباق داده اند. برای برنامه هایی که هنوز در یک مطالعه تحقیقی منطبق نشده، بهتر است بعنوان یک برنامه طراحی شده اجرا شود یا حاوی اجزاء اصلی جهت تضمین موثرترین نتایج باشد.

اجزاء اصلی برنامه های مداخله ای

 

انواع برنامه

ساختار

محتوا

تحویل

 

 

مخاطب

محیط

اطلاعات

رشد مهارت ها

روش ها

خدمات

انتخاب/

انطباق

مشخصه های اجرایی

 

جامعه

(عمومی)

همه جوانان

بیلبوردها

گرایش ها به مواد

مهارتهای اجتماعی

تدابیر تاب آوری

مناطق عاری از مواد

جمعیت اسپانیائی زبان

پیامهای منسجم رسانه ای

 

مدرسه

(انتخابی)

دانش آموزان مدارس متوسطه

برنامه های بعد از مدرسه

آثار مواد

مهارتهای مقاومت در برابر مواد

تغییر هنجارها

مشاوره و راهنمایی در مدارس

جنس

بخشهای حامی

 

 

خانواده

(مشخص شده)

جوانان در معرض خطر و خانواده های آنان

کلینیک ها

علائم سوء مصرف مواد

مهارتهای فرزند پروری

ساعات منع رفت و آمد

خانواده درمانی

روستا

جذب نیرو/

 

 

 

اجرا به چگونگی ارائه برنامه اشاره دارد و بخش ها، روش های بکارگرفته شده و برنامه های پیگیری را شامل می شود. یافته ها نشان می دهد که چگونگی اجرای یک برنامه موثر بودن آن را در پیشگیری از سوءمصرف مواد تعیین می کند.

استفاده از روش های تعاملی و بخش های حامی مناسب به تقویت سریع تر محتوا ومهارت های برنامه و حفظ فواید آن کمک می کند.

جامعه چگونه می تواند برنامه های پیشگیرانه موثر را به اجرا گذاشته و استمرار بخشد؟

به دنبال انتخاب طرح پیشگیری، جامعه جهت دستیابی به نیازها می بایست اجرای برنامه را شروع کند. در بسیاری جوامع، ائتلاف های شکل گرفته در طی فرایند طراحی در نظارت نیز درگیر باقی         می مانند، اما مسئولیت ادامه برنامه های فردی معمولا به عهده سازمان های محلی خصوصی یا دولتی است. تداوم یک برنامه تحقیق محور موثر اغلب به استفاده از منابع انسانی و مالی وسیع و تعهد جدی به همکاری آموزشی و فنی  نیاز دارد. اقدامات امدادی در جذب و حفظ علاقه مندی  شرکت کنندگان برنامه، بویژه در جمعیت هایی با امکان دسترسی دشوار، مهم است. تحقیقات نشان می دهد که تلاش جداگانه در فراهم نمودن مشوق ها، برنامه های انعطاف پذیر، تماس شخصی و حمایت مردمی رهبران مهم جامعه به جذب و حفظ شرکت کنندگان برنامه کمک می کند.

جامعه آثار برنامه های خود درباره سوءمصرف مواد را چگونه می تواند ارزیابی کند؟

ارزیابی برنامه های پیشگیری جامعه می تواند چالش برانگیز باشد. رهبران جامعه برای ایجاد طرح ارزیابی، اغلب با متخصصان ارزیابی از جمله، دانشگاه های محلی یا ادارات دولتی مشورت می کنند.

در ارزیابی باید به سوالات زیر پاسخ داده شود:

  • برنامه چه دستاوردهایی داشته است؟
  • برنامه چگونه اجرا شده است؟
  • شرکت کنندگان چه مقدار از برنامه را دریافت کرده اند؟
  • آیا بین مقدار برنامه دریافت شده و آثار آن رابطه ای وجود دارد؟
  • آیا برنامه به شکل مورد نظر برگزار شده است؟
  • آیا برنامه به آنچه در کوتاه مدت انتظار داشت، رسیده است؟
  • آیا برنامه آثار دراز مدت خوشایندی بوجود آورده است؟

از آنجائیکه جامعه به تغییر نیاز دارد، طرح جامعه می بایست راهنمای عمل برای پیشگیری در طول زمان باشد. بنابراین، بررسی پیشرفت برنامه و تصمیم گیری درباره دست یافتن به اهداف مهم است. ارزیابی ممکن است فرصتی برای تغییر طرح ها و روش ها جهت بذل توجه بهتر به مشکلات کنونی جامعه فراهم کند.

برنامه های پیشگیری جامعه چه مزایایی دارند؟

تحقیقات نشان می دهد پیشگیری از سوءمصرف مواد و دیگر رفتارهای مشکل ساز به دلیل مزایایش ارزش سرمایه گذاری دارد. مقرون به صرفه بودن و منفعت، دو برنامه مداخله ای دراز مدت موثر در برنامه تقویت خانواده:1ـ برای والدین و جوانان   14 ـ 10 سال و2ـ راهنمایی برای انتخاب های خوب نتایج جالبی در پیشگیری از سوءمصرف الکل در میان بزرگسالان بوجود آورد. نتایج بدست آمده از برنامه والدین و جوانان، 10 دلار سود و برنامه راهنمایی برای انتخاب های خوب 6 دلار سود در ازای صرف یک دلار اندازه گیری شد. علاوه بر این، برنامه تحلیل مهارت ها، فرصت ها و شناخت، فوایدی بالغ بر 4.25 دلار در ازای صرف یک دلار داشت. یک مطالعه قدیمی تر نشان داد که در ازای صرف هر یک دلار برای سوءمصرف مواد، جوامع می توانند 4 تا 5 دلار در هزینه های درمان و مشاوره صرفه جویی کنند.                                                      

 

جعبه فعالیت جامعه

 

والدین می توانند با جامعه همکاری کنند تا از اصول پیشگیری در انتخاب برنامه های سوءمصرف مواد استفاده نمایند.

مربیان می توانند محتواهای مبتنی بر تحقیق را تدارک ببینند و آنها را در برنامه های کلاسی ارائه دهند.

رهبران جامعه می توانند برای ارزیابی پیشرفت برنامه و بهتر کردن نتایج آن با متخصصان ارزیابی همکاری کنند.

 مترجم: مریم گلی زاده

منبع: http://www.nida.nih.gov/pdf/prevention/InBrief.pdf

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Slider